maandag 12 december 2011

Boek

Voor mijn verjaardag kreeg ik een boek. Dat krijg je natuurlijk wel vaker, een boek voor je verjaardag, maar dit is een bijzonder boek. Het is een 'antiboek'. Wreck this journal heet het. Het is de Nederlandse editie en de ondertitel luidt: Creëren is vernietigen. Het is geschreven, ik zou liever zeggen 'bedacht' door Keri Smith en je moet er dingen mee doen die je nooit met een boek zou willen doen. Dat is de uitdaging. En dat is goed voor je. Het helpt je je grenzen te verleggen en barrières te doorbreken. Achterin het boek staat met grote letters: 'Als je jezelf uitdaagt en uit je vastgeroeste patronen breekt, vergroot je je wereld. En daar word je gelukkig van.'
Met het aannemen van dit boek heb ik de opdracht aanvaard alle opdrachten in het boek ten uitvoer te brengen. Ik mag die opdrachten gelukkig nog wel in mijn eigen volgorde uitvoeren. Ellen, van wie ik het boek gekregen heb, heeft me al voorspeld dat het boek er aan het eind, als alle opdrachten vervuld zijn, niet meer uitziet en dat het dan twee keer zo dik is... door alle dingen die je erin moet plakken bijvoorbeeld: herfstbladeren, kauwgom, voedselresten en andere viezigheid.


Ik ben alvast maar begonnen. Nog rustig...


Eerst moest ik de rug knakken. En op een volgende bladzijde moest ik mijn voeten vegen, op die betreffende bladzijde van het boek dus. Ergens anders werd me gevraagd gaten in een bladzijde te maken of er koffie op morsen. En gisteren heb ik mijn vieze vingers van het eten klaarmaken in het boek af moeten vegen. We aten bietjes. Ik schijn er ook nog mee naar bed te moeten, met het boek, en mee onder de douche! Nooit gedacht dat een boek zo veel mogelijkheden in zich had. En soms vraagt het me gelukkig heel onschuldige dingen, zoals een vliegtuigje te vouwen van een bladzijde.

woensdag 7 december 2011

Vijftig


Amsterdam. De vlag hangt uit als je het station uit komt. Het is feest!


Eerst naar de Stadsschouwburg, voor koffie met gebak...


... dan naar Wildschut, voor een hapje en een drankje...


... en dan, terwijl we ons onderweg nog even vergapen aan de etalage van bakker Arnold Cornelis in de Van Baerlestraat, op weg naar...


... het Concertgebouw, voor The Planets, van Gustav Holst!


Het hoort er allemaal bij, als je vijftig wordt.


Holst componeerde The Planets in 1914, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Deze astrologische cyclus bestaat uit zeven delen: Mars, Venus, Mercurius, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Van de negen planeten ontbreken de aarde en Pluto, de laatste omdat deze zogenaamde dwergplaneet pas in 1930 ontdekt werd. De suite werd geschreven voor een zeer groot orkest en een onzichtbaar koor.

De melodie uit het deel Jupiter kennen we ook van de hymne I vow to thee, my country. De tekst is een gedicht van Sir Cecil Spring-Rice, waarvoor Holst de melodie in 1921 bewerkte. Het is een melodie die je maar moeilijk uit je hoofd krijgt. Zo mooi. Altijd gespeeld bij speciale gelegenheden. Zoals op de Royal Edinburgh Tattoo, waar ik het hoorde in 2010. En nu weer, plotseling, zonder dat ik het vermoedde, verstopt in het muziekstuk. Echt een verrassing.

Het Koninklijk Concertgebouworkest stond onder leiding van James Judd, jongstleden maandag nog overgevlogen uit Florida. Hij verving een zieke Mariss Jansons.

zondag 4 december 2011

Wat ik mis (5)


Het oude politiebureau in de Tramstraat, door Katwijkers altijd in één adem genoemd met het gast- en weeshuis in de Voorstraat. Het supertrio van architect H.J. Jesse.
Ik heb er helaas geen digitale foto van. Die bestond nog niet in die tijd. Zo'n foto is niet meer te maken ook, ook al zouden we dat maar al te graag willen. Met een beetje geluk hadden we van deze gebouwen wel vele prachtige foto's kunnen hebben, van de buitenkant en van de binnenkant, hadden de gebouwen nog bestaan en hadden we erin rond kunnen wandelen, genietend van de nieuwe bestemming die eraan gegeven zou zijn.
Juweeltjes van bouwkunst. Toparchitectuur. Een leek kan dat zien. In 1976 gingen het weeshuis en het gasthuis tegen de vlakte, ondanks een handtekeningenactie door de bevolking, die ertegen was. Niemand die het wilde. Maar de regenten die over deze panden de scepter zwaaiden, waren onvermurwbaar. Lelijke en fantasieloze nieuwbouw kwam ervoor in de plaats. In 1981 volgde de afbraak van het pand in de Tramstraat. Ook dat wilde de bevolking niet. Maar weer werd er niet geluisterd. Hoeveel boter kunnen politici op hun hoofd hebben? De mooiste panden van het dorp, ten prooi gevallen aan Katwijkse sloopzucht. De herinnering eraan zal nooit vervagen.

Valt er nog wat aan te doen? Twee suggesties:
1. Te denken valt aan wederopbouw. Wat er niet hoort (het ongehoorde) slopen en de oorspronkelijke gebouwen weer opbouwen. De bouwtekeningen bestaan nog. Prachtig project voor projectontwikkelaars trouwens.
2. Helemaal in de sfeer van de excuuspolitiek van deze tijd past het om een plaquette te plaatsen waarop de schanddaden uit 1976 en 1981 gememoreerd worden. Een goede plek daarvoor is het pleintje voor de supermarkt die nu op de plaats van het oude politiebureau gekomen is.

Het tweede plan is gemakkelijk te verwezenlijken. In deze tijd van geldgebrek moet het in ieder geval mogelijk zijn om een gedenkplaat te bekostigen. Het eerste plan zal iets kostbaarder zijn, maar het bedrag dat ermee gemoeid is, zal nog geen fractie zijn van de kosten van de aanleg van, laten we eens een dwarsstraat noemen, een zeejachthaven bijvoorbeeld. Van het geld dat nog over is van de verspilde zeejachthavenplannenmakerij kan alvast een haalbaarheidsstudie worden uitgevoerd. Aan de slag!

maandag 28 november 2011

Elswout


Nee, dit is niet het huis van Sinterklaas. Dit is het 'Grote Huis' op landgoed Elswout, net boven de Amsterdamse Waterleidingduinen, bij Overveen. Honden zijn hier toegestaan, dus Louca mocht mee dit keer. Een park in Engelse landschapsstijl. Zo dichtbij en nooit geweten dat het bestond.


Aan de weg die langs het park loopt, ligt Kraantje Lek, met de holle boom. Welbekend, van de schoolreisjes? De dagjes uit, toen je klein was, misschien. Ik kwam er voor het eerst voorbij toen ik de veertig al lang en breed gepasseerd was.


Landgoed Elswout is in 1634 ontstaan, toen de Amsterdamse lakenkoopman Carel Molijn er de duinen liet afgraven en er een huis liet bouwen. Het zand was nodig voor de stadsuitbreiding van Amsterdam en Haarlem. Molijn werd er rijk van maar ging later toch failliet en moest zijn landgoed verkopen. Het huis dat hij liet bouwen is niet het huis op de foto. Daarop zien we het al genoemde Grote Huis, met de bouw waarvan in de tweede helft van de negentiende eeuw wordt begonnen. De opdracht voor dit op een zestiende-eeuwse Italiaanse villa geïnspireerde huis komt van de danmalige landeigenaar Willem Borski III, telg uit een rijke bankiersfamilie. Als hij overlijdt, in 1884, staan alleen de buitenmuren overeind, als een stenen decor. De bouw ligt stil. En dat blijft een hele tijd zo, want zijn zus, Johanna Jacoba van der Vliet-Borski, wil er niet wonen. Zij laat gordijnen op de ramen schilderen zodat het pand bewoond lijkt. Het Willinkachtige huis, dat door zijn afmetingen van alle kanten te zien is, is nooit echt bewoond geweest. Pas in de Tweede Wereldoorlog wordt het door de Duitsers afgebouwd. Zij gebruiken het als radiografisch afluistercentrum. Na de oorlog is er nog een lyceum in gevestigd en later een tuinbouwschool. Het huis figureerde ook nog als psychiatrisch ziekenhuis Zonnedael in de televisieserie Loenatik. Sinds 2004 is men bezig met de restauratie van het gebouw.


Niet ver van het Grote Huis ligt de orangerie, die dienst doet als luxe gelegenheid voor bruiloften en partijen.


En behalve de fraaie gebouwen en al het natuurschoon zijn er ook nog de hertjes en de schaapjes, op landgoed Elswout. Het is daar mooi. Genoeglijk.

Bronnen: wikipedia en Staatsbosbeheer.

maandag 21 november 2011

Piet gevonden?

'... eerder aangetroffen in boekwinkel, schrijvend...'
Is dit hem misschien?

zondag 20 november 2011

Piet zoek


Signalement: paars met zwart pak met gouden strepen, baret met veren, takkenbos in ene hand, zak in andere hand, waaruit persoon in kwestie koekachtige versnaperingen ronddeelt, of strooit, maar dan in d'een of d'andere hoek, eerder aangetroffen in boekwinkel, schrijvend, daarvoor op daken, altijd in de buurt van schoorstenen, haalt vreemde capriolen uit, in linkeroor overdreven grote gouden oorring (kan ook geelkoper zijn), Spaans accent, huidskleur zwart, snelle gympen, slijtvast.

zondag 13 november 2011

Au revoir

Vanmiddag in de laatste warmte van het jaar nog wat verhalen van Martin Bril.
Met de bergen in de verte, de heuvels rondom. De rit van de nederzetting boven naar het dorp beneden. Lagarde Enval. Het café. De bakker en de bakkersvrouw. De Casino-supermarkt, met nog drie pakjes boter in het schap. Overal witte Renaultjes. Het geluid van motorzagen. Herfst in Frankrijk.

maandag 7 november 2011

Edinburgh (2)


Mooi hè, al die herfstkleuren? Gezien vanaf Edinburgh Castle: Princes Street Gardens, met het spoor richting Waverley Station, het met glas overdekte complex in de verte. Daarvoor, en achter de kleurenpracht van de bomen in het park, de gebouwen van de Royal Scottish Academy en de National Gallery of Scotland. Dan, in het midden van de foto, het torentje van Scott Monument, opgericht voor Sir Walter Scott, de schrijver, onder het torentje uitgebeeld met zijn hond, in wit marmer, maar dat is niet te zien. Daar weer achter, rechts van het midden, een gebouw met een Big Ben-achtige toren dat het vijf sterren Balmoral Hotel voorstelt, met kamers van £ 380,00 tot £ 2.000,00 per nacht voor twee personen, en een full Scottish breakfast voor (slechts) £ 21,50. Helemaal in de verte Calton Hill met het tempelachtige National Monument en het torentje dat is opgericht ter ere van de bekende zeeheld en daarom Nelson Monument heet. Nog meer in de verte het water van de Firth of Forth met zeer waarschijnlijk het eiland Inchkeith. Aan de linkerkant langs het park Princes Street en rechts tegen de helling die naar de Royal Mile voert, net links van de twee donkere torens, het vroegere hoofdkwartier van de Royal Bank of Scotland. De straat omhoog – of omlaag, het is maar net hoe je het bekijkt – is The Mound. Links in de benedenhoek is nog een stukje van de Ross Bandstand te zien, een podium met tribune voor muziekoptredens, een soort uit de kluiten gewassen vaste muziektent. De foto is genomen op een zonnige 15 oktober.

donderdag 3 november 2011

Vroege herinneringen (preview)

We woonden in een huis met een plat dak. Dat noemden we 'het platte dak'. Want je had ook nog een puntdak, met pannen. Je had het puntdak met pannen, en dan het platte dak. Niet een plat dak dus over het hele huis, als een deksel op een koektrommel. Nee, je had een puntdak, met aan weerszijden pannen, schuin aflopend naar de voor- en achterkant van het huis, en dan verdiept in het schuine pannendak aan de achterkant een deur, en door die deur kwam je dan vanaf de zolder op het platte dak.
In het begin was er een afzetting van gaas, ruiten, dat zie je op de eerste foto's van het platte dak. Maar algauw kwamen daar planken tegenaan van oude pallets, met ook nog plastic golfplaten ertussen. Als je op je tenen stond, kon je daaroverheen kijken. Toen de golfplaten wat seizoenen achter de rug hadden, braken er stukken af aan de bovenkant. Ik weet niet of dat door ons kwam. Mijn zus moest nog meer op haar tenen staan om over de rand te kijken dan ik, want ze was jonger en kleiner.
Door die afzetting was het wel veilig, want het was een hoog dak, het platte dak. Je keek over alle huizen heen. Ik weet nog dat ik er plantjes in een bak liet groeien, afrikaantjes, die zo raar ruiken. En dat ik een konijn had, in een hok met stro. Ik gaf het konijn gras en het had een naam, maar die weet ik niet meer. Snuf of zo. Op een gegeven moment was het konijn er opeens niet meer. Zo gaat dat met konijnen, heb ik later begrepen. Ik had het konijn gehad toen ik een keer een weekje mee mocht met mijn vader op de boot van zijn werk. Die boot ging toen ergens aan de kant liggen onderweg en toen kreeg ik dat konijn van een man die bij mijn vader werkte en die daar woonde. Ik denk dat die man nog wel meer konijnen had.

(wordt vervolgd)

donderdag 27 oktober 2011

Wat ik mis (4)

Rokerij Schaap, bijgenaamd De Krul, voor de lekkerste gerookte vis. Zo'n adresje, waarvan er nog maar heel weinig zijn.

Weggejaagd uit de Schoolstraat, na ruim honderd jaar.
Alsof je het openluchtmuseum binnenstapte. In een andere tijd. Lage balken, zwart en vet. Tonnen op de dam en volgevreten katten. Hangen waarin je door de damp het mot zag smeulen. Rekken vol versgerookte bokking en makreel. Om een uur of vijf, nog warm in een krant, gauw naar huis, lekker eten, met een kopje thee erbij.

Weggejaagd van de Haringkade, na weer zoveel jaar.
Geen openluchtmuseum meer, maar verder nog alles hetzelfde.

Het dorp van de vis. Je ziel verkocht, het hart eruit gesneden. Straks is het allemaal van steen.

vrijdag 21 oktober 2011

Rosslyn Chapel (2)


We waren weer even in Rosslyn Chapel. Bij schitterend mooi weer, op een zondag in oktober. De kerk ging net uit. Binnen op een zijbank troffen we een lieve kat, die de hele dienst had meegemaakt en nu heerlijk lag bij te komen in de verwarmde ruimte. Buiten liepen wichelroedelopers. Je beleeft nog eens wat, in het land van de heksen, de draken, de trollen en de eenhoorns.
We mochten ze ook zelf even vasthouden, de L-vormige metalen pennen. En het was waar. Het was waarachtig geen sprookje wat de wichelroedelopers ons vertelden. Ik heb dat zelf kunnen waarnemen.
Liep je van zuid naar noord langs de hoofdingang van de kapel, dan sloegen de pennen, die eerst nog duidelijk noordwaarts waren gericht, opeens uit naar het westen en oosten. Ze draaiden zich in je handen, zonder dat je die handen bewoog, of zonder dat je er op een andere manier invloed op uitoefende. Liep je verder en kwam je voorbij de deur, dan richtten de pennen zich weer naar het noorden. De beweging die de pennen maakten, werd veroorzaakt door magnetische velden, door energiebanen.


In 1921 ontdekte de Britse amateur-archeoloog Alfred Watkins dat oude kerken en andere plaatsen van historisch belang, zoals menhirs, steencirkels, grafheuvels, heilige bomen en kloosters, in rechte lijnen met elkaar verbonden waren. De lijnen bestonden uit voetpaden. Sommige van deze paden, die gezien kunnen worden als de eerste, prehistorische handelsroutes, dateren van 7.000 tot 6.000 voor Christus. Watkins noemde de lijnen ley-lines, omdat in de plaatsnamen die door de lijnen verbonden werden, vaak het begrip of woorddeel 'leah' voorkwam. Een leah, of ley, is een plek in de luwte, een plek die bescherming biedt, letterlijk een beemd, een weide, of een open plek in het bos.


De theorie van de ley-lines is uiterst omstreden, maar wat de geleerden er ook van vinden, onze middag kon in ieder geval niet meer stuk. Weer konden we een verhaal toevoegen aan alle verhalen en mysteries die er al over het kerkje bestaan. Ook hier, bij Rosslyn Chapel, liep zo'n ley-line, van oost naar west, dwars door het altaar en het hoofdgangpad en de hoofdingang en dan door over de Pentland Hills, over een pad van misschien wel duizenden jaren oud. Dat had de wichelroede overduidelijk aangetoond. Echt een 'duivels' instrument!

donderdag 13 oktober 2011

Opinel

Frankrijk, zomer 1985. Zoveel sardines heb ik nog nooit bij elkaar gezien. Het water zit er vol mee. Hele scholen zwemmen door elkaar heen. Het is het water van de haven van Douarnenez, in het uiterste westen van Bretagne. Langs de kade rijen hengelaars, mannetje aan mannetje. Achter ze, in de schaduw, tegen de muren van de pakhuizen en de conservenfabriek, bakken met vissenkoppen, kabeljauwkoppen. Daar snijden ze het aas uit, kleine plukjes, om de sardines mee te vangen. Plukje aan het haakje, uitwerpen en... beet! Achter elkaar. Je hoeft de lijn alleen maar in zo'n school te mikken.
Bijna allemaal gebruiken ze hetzelfde mes, een zakmes met een houten heft. Wat een mooi mes! Zo'n mes wil ik ook!



Die middag koop ik een Opinel No. 8. De meest gangbare maat. Het merkteken op het lemmet bestaat uit een hand met een kroon erboven: 'la main couronnée'. De Opinel is een eenvoudig herdersmes, voor het snijden van brood en kaas en wat niet al.


Op het uiteinde van het heft zit een kleine uitstulping, waarmee je, als het mes nog nieuw is en niet zoveel gebruikt, een tik op de tafel kan geven, waardoor het lemmet een beetje naar buiten komt en je het daarna verder uit kan trekken. Knap gevonden. Nog zo'n knappe vinding is het 'virobloc', waarmee je het lemmet blokkeert. Als het mes nieuw is, heb je dat eigenlijk nog niet nodig. Maar als je je Opinel inmiddels 26 jaren in je bezit hebt, is die blokkering wel belangrijk. Het lemmet gaat dan wat losser in het heft zitten. Goed beschouwd heb je de uitstulping dus vooral in de eerste jaren nodig en het virobloc in de jaren die volgen.


In al die jaren heeft het mes me goede diensten bewezen en is het overal mee naartoe geweest, op alle reizen, waar ook ter wereld, ook al is het op en top Frans. Net als de Laguiole, dat mes met een insect op het heft waarvan de angel doorloopt op de bovenkant van het lemmet. Toppunt van elegantie, die Laguiole, in vele varianten te koop, met heften gemaakt uit de mooiste soorten hout (walnoot, palisander, olijf, jeneverbes, buxus, eiken, pistache, enz.) of hoorn of been en altijd een roestvrijstalen lemmet.
Dat roestvrijstalen lemmet kreeg je pas veel later ook bij Opinel. Maar ik prefereer van dit eenvoudige mes nog de originele variant, die kan roesten. Want het mooie namelijk is, dat dat niet gebeurt. Als je het maar de juiste behandeling geeft. Het enige waar het mes om vraagt, is dat je er af en toe eens knoflook mee snijdt, of een vette Franse kaas of worst. Al dat snijden van al die, uiteraard ook weer Franse producten levert een mooi patinalaagje op. En door er steeds maar weer mee te snijden, scherpt het mes zichzelf, slijp je er steeds een microscopisch dun laagje ijzer af. Als je het goed gebruikt, op een houten snijplank, hoef je het nooit te slijpen. Een roestvrijstalen mes wordt bot, maar mijn mes is al 26 jaar ongeslepen scherp!

Meer lezen? Ga dan naar www.opinel.com of www.laguiole.com.

zondag 9 oktober 2011

Hondje

't Hondje noemen ze hem, die agent die hier altijd bonnen staat uit te schrijven. Hoe hijgerig en fanatiek hij achter je aan fietst als je net het groene licht niet meer gehaald hebt en door rood rijdt. Eén keer heeft-ie me te pakken gehad.

Kijk, daar staat-ie weer, met z'n fietsje aan de hand en z'n helmpje op z'n hoofd. Fluitje in z'n mond, voor als je niet op tijd stopt.

Verbeten blik. En als het groen is alvast bonnen vooruitschrijven.