Heimwee en verlangen

Vanochtend op de fiets, al voor de tweede keer, gisteren ook al, dat liedje van 'Danny Boy'. Liedje vol heimwee en verlangen. Nu m'n ouders zo oud en breekbaar zijn. Een liedje, als ik het neurie, denk ik terug aan die dagen op het strand, dat ik met m'n zusje, we waren twaalf en acht, alvast het schermpje* gingen opzetten, dan hadden we een plekje, acht uur in de ochtend, misschien nog vroeger. Terwijl m'n moeder het ontbijt voor de badgasten maakte, de bedden deed. We lieten het schermpje staan en gingen terug naar huis. Als m'n moeder klaar was, gingen we weer terug naar strand, met een thermosfles met thee en broodjes en koeken en snoepjes. Het zou een warme dag worden. 's Middags kregen we een ijsje uit de strandtent. We schepten dammen in de zwin en zwommen in de zee. Daar ergens voer m'n vader.

Het was altijd zomer en we zouden nooit oud worden.

* Van het schermpje opzetten zijn geen foto's. Je nam geen fototoestel mee naar het strand zo 's ochtends vroeg en zeker niet om foto's te maken van het opzetten van een schermpje. Het was van blauwe of oranje stof. Op de foto's hierboven zijn mijn zus en ik tweeënhalf en zesenhalf jaar oud.
Er zijn veel uitvoeringen van 'Danny Boy'. De tekst is van Frederic Weatherly op de melodie van een oud Iers volksliedje. Adri van Beelen stuurde mij al deze informatie na het herkennen van mijn geneurie. Alles in een appje. Er is een mooie uitvoering van van Johnny Cash:

En ook nog eentje uit zijn laatste levensjaar, met een decent orgeltje:

The (Old) Rectory – Hermans was hier bijna geweest. Of was het toch ergens anders?

Het leven hangt van toevalligheden aan elkaar. Ooit logeerden we in The Old Rectory, 'de oude pastorie', in Bray in het graafschap Wicklow. Dat is aan de oostkust van Ierland onder Dublin. Bray is een stadje aan de monding van de rivier de Dargle. Ten zuiden daarvan ligt Greystones, waar Marten en Phiny Toonder woonden. In biografie van Wim Hazeu lezen we dat zij het hier erg naar hun zin hadden. Terwijl Marten in Greystones, 'met op zijn hoofd de ruiten pet van een landlord, de dag [begon] met een wandeling langs het plaatselijke kerkje, het huis van een gepensioneerde Engelse kolonel en het kranten- en snoepwinkeltje van Paddy, over de vervallen kade van de zelden gebruikte haven, die uitzicht bood op groene heuvels en een door rotsen omzoomd kiezelstrand', deed Phiny 'met de auto boodschappen in het zes kilometer verderop gelegen plaatsje Bray, omdat in Greystones niet alles te koop was. Zo'n ritje vond zij wel gezellig, want de weg voerde langs de zee en de bergen op de achtergrond. Iedere dag weer anders van kleur en stemming. Soms stopte zij om te kijken en na te denken. Thuisgekomen bakte zij brood, maakte soep en tikte Martens teksten over, om daarna in haar atelier te gaan schilderen en tekenen of op haar balkon te lezen.' Marten was dan ook al aan het werk.*

Greystones of Bray. Het had niet veel gescheeld of Willem Frederik Hermans was hier ook komen wonen, aangetrokken door de gunstige regeling dat kunstenaars in Ierland geen belasting betalen. In de biografie van Willem Otterspeer lezen we dat 'hij op 4 juni 1972 een briefje [schreef] aan Eiso Toonder, de zoon van Marten, over een huis in Ierland, The Rectory geheten. Hij wilde na de veiling ervan de prijs weten, zodat hij zich een beetje kon oriënteren.'** Maar het gaat niet door. Uiteindelijk wordt het toch Frankrijk, met een appartement in Parijs, waarnaar zijn voorkeur uitgaat.

Is The Rectory misschien The Old Rectory, die victoriaanse Villa Kakelbont, waarin wij in 2009 logeerden? We weten het niet. Wat we wel weten, is dat The Rectory in Greystones nog in gebruik is als pastorie en The Old Rectory in Bray nu een B&B is maar misschien in 1972 wel ter veiling aangeboden. Maar dat we daar dan gebivakkeerd hebben, in een pand dat Hermans misschien wel op het oog had om er te gaan wonen...

* Wim Hazeu, Marten Toonder. Biografie. Amsterdam, De Bezige Bij, 2012, pp. 330-331.
** Willem Otterspeer, De zanger van de wrok. Willem Frederik Hermans. Biografie, deel 2 (1953-1995), Amsterdam, De Bezige Bij, 2015, p. 525.

Waar het gras altijd groener is

Waar het gras altijd groener is, van Dolf Jansen en Margriet Jeninga, is een heerlijk kijk- en leesboek. Met hun kinderen Aike en Cian verhuizen ze naar de westkust van Ierland. Of ze er ook echt gaan wonen, is nog de vraag. Voorlopig emigreren ze op proef en is het huis wat ze kopen, in Lauragh, Beara, hun tweede huis. De kinderen gaan er gewoon naar school, bij juf Mary, en de ouders mengen zich onder de overige bevolking: Johnny, van de schapen en de hazewindhonden, Peter en Margaret en hun dochters Yosta en Mayra, van pannenkoekenrestaurant en galerie Strawberry Field, en Darina en Kate, die ze spreken in het Bookshop Café. Verhalen over familie, het Ierse leven, maar ook over wat katholicisme, Engeland en Europa met de Ieren gedaan hebben. Het boek eindigt met een verslag van de beklimming van de berg (eigenlijk meer een heuvel) Hungry, die een ware beproeving blijkt in de mist.
De verhalen zijn afwisselend geschreven door Dolf en Margriet, met tussendoor de kinderen opgevoerd in interviews met de vader, die een Ierse moeder heeft. Vandaar die band met het land. De verhalen van Margriet lezen wel wat prettiger, een tikje ongedwongener dan die van Dolf. Omdat hij schrijft zoals hij praat en je in zijn stukken soms iets te vaak het toontje van de cabaretier erdoorheen hoort, zoals wanneer ze nog voor de beklimming aan de voet van de berg Hungry aankomen: 'Ah, we zijn er. Het weggetje eindigt bij meertje, hek, pad. We gaan, uitroepteken.' Maar dat went, en het blijft een heerlijk boek, vol foto's van het wonderschone landschap en de vriendelijke mensen die er wonen.

Dolf Jansen & Margriet Jeninga, Waar het gras altijd groener is. Ierland, ons tweede moederland, [Amsterdam], Thomas Rap, 2013.