Vet boekje

Martin Bril reed jarenlang in een gele Volvo 850 T5R. In die kleur de enige die er bestond. Hij reed ook nog een tijdje in een Volvo 240, maar die gele, daar was ie bekend door. Het was zijn kantoor op wielen. Volvo Cars Nederland vroeg de schrijver een boekje over het Zweedse merk te maken. Dat was ter gelegenheid van de jaarwisseling 2008-2009 en alleen voor klanten. Ik heb het althans nooit in de winkel zien liggen. Een jaar geleden ging ik er maar eens naar op zoek. Ik mailde de opdrachtgever van het boekje maar kreeg nul op rekest. Ik liet dat zo. Tot een week geleden, ik weet niet waarom, maar toen popte het weer op. Op internet zag ik dat het boekje zo langzamerhand de status van collectors item had verworven en er flinke prijzen voor werden gevraagd. Eens kijken wie het had uitgegeven... HannaBoek. Die gemaild. Nog drie archiefexemplaren. Die deden ze niet weg. Maar misschien had fotograaf en medesamensteller Werry Crone nog wel een exemplaar. Dat was zo. Ik wil niemand jaloers maken, maar het is een mooi boekje, met twintig van de mooiste verhalen, verluchtigd met nog mooiere foto's, in Kodak Color.

Vet tafeltje

Met een blad van lariks. Het mooiste hout wat er zo'n beetje te krijgen is in de bouwmarkt. Ik moest er dan wel drie keer naartoe, naar die bouwmarkt, maar dat was vanwege het onderstel dat niet lukte. Hout is weerbarstig. Ik wou het mooi doen, klassiek, met deuvels. Dat zijn houten pennen waarmee je pen-en-gatverbindingen maakt. Dan heb je geen schroeven nodig. Maar het ging allemaal mis. Twee onderstellen zijn er mee heen gegaan, voordat nummer drie er stond. Al het gereedschap had ik in huis, inclusief dat dingetje om het tegenoverliggende gat mee af te tekenen. Of tekenen? Aanprikken is het wat je doet. En daarna kun je dat tegenoverliggende gat boren. Maar als ik zo'n onderstel dan in elkaar gezet had, met pennen en lijm, en één keer al geschilderd ook, was het iedere keer toch weer scheef. Twee keer alles in de vuilnisbak gemikt.
En dan weer naar de bouwmarkt. Ik stel het bezoek aan zo'n hal altijd maar zo lang mogelijk uit. Als je er één keer geweest bent, bij de Gamma, de Praxis of de Karwei, moet je altijd nog minstens drie keer terug. In mijn geval zou dat dan, even goed tellen, vier keer per tafeltje geweest zijn. Zo erg was het gelukkig niet. Niet bij dit project. Want ik noem alleen maar even het uitzoeken van een geschikte plank voor het tafelblad. Daar kun je wel even mee zoet zijn. Lariks heeft een prachtige nerf, prachtige vlammen, kan ik beter zeggen, maar het 'bloedt' aan alle kanten, zoals dat heet. Het hout zit vol kwasten en overal hangen lange druppels hars. Dat is mooi voor een schutting maar niet voor een tafel. Na ongeveer een uur bij de lariks planken vertoefd te hebben, toen ik het rek al helemaal had leeggehaald en alle planken door m'n handen had laten gaan, nam ik de beslissing dat dit dan maar de plank moest worden waar ik de drie plankjes voor m'n tafelblad uit zou halen.
Iets dergelijks had ik ook al meegemaakt met de plankjes voor het onderstel. Dat je voor zo'n rek staat en dat dan net de planken van de afmeting die jij nodig hebt allemaal krom zijn of vol met kwasten zitten. En je hebt maar één plank nodig en twee meter daarvan is genoeg. Uit arren moede daal je af naar het rek eronder, met een langere versie van dezelfde plank. Ondertussen ben je weer een uur verder met uitzoeken en als het tegenzit ga je met een nog langere versie van die ene plank naar huis. Wat moet je met al dat hout?
Maar om nog even op m'n salontafeltje terug te komen. Ik heb nu voor een eenvoudiger model gekozen, met schroeven van binnenuit. Dat is wel gelukt. En die lariks planken, die heb ik ingesmeerd met bijenwas. Dan zie je de vlammen zo mooi.

Gaat goed

'O, wat heb ik het naar m'n zin!' zegt Zorro. 'We zijn gisteren naar de dokter geweest en die zei dat er weer haar op groeit.'
'Je wordt dan ook wel overladen met aandacht tegenwoordig. Dus vind je het gek dat er weer haar op groeit? Je bent compleet veranderd door dat voer en die feromonen die uit het stopcontact komen. De mensen kennen je niet meer terug. Je krijgt ze nu al zo ver dat ze uit je favoriete stoel opstaan als jij er per se in moet liggen. Ik weet wel hoe de farao's over je dachten vroeger, maar dan hoef je je nog niet zo te gedragen.'

Weldra...

De dag dat Maarten 't Hart voor m'n deur stond

Dat het boek in dezelfde tijd speelde als mijn eigen boek en over hetzelfde onderwerp ging, de visserij in de achttiende eeuw, hoorde ik pas later. Het was in de eerste plaats de titel van het boek, waardoor ik gebiologeerd raakte. En die mooie omslag.

Ik was al een tijdje op zoek naar Het psalmenoproer van Maarten 't Hart. Ik had er een paar jaar geleden een prachtige pocketuitgave van gezien, met een haring op de kaft, maar die had ik laten liggen. Nu was het boek uitverkocht, net als de andere edities, zonder zo'n haring op de kaft. Althans, dat had ik gezien op de website van boekhandel Van Stockum. Dan maar kijken of er nog ergens een verloren exemplaar in de schappen stond. Ik ging het rijtje boekwinkels in de Leidse Breestraat af en keek ook nog even in de naburige dorpen. Op een dag, we gingen toch naar Amsterdam, pakte ik ook nog wat winkels in de hoofdstad mee, inclusief de ruim gesorteerde afdeling van De Bijenkorf, maar nergens was het boek te bekennen. Ik begon het intussen ook een beetje te hopen, dat ik het niet zou vinden. Want bij De Slegte keurde ik de enkele tweedehandsexemplaren die er stonden, ook al zagen ze er nog pico bello uit, geen blik waardig.
Langzaam rijpte er namelijk een plan. Als ik Maarten 't Hart nou eens een exemplaar van mijn bomschuitboek zou sturen. En voorstelde dat te ruilen voor Het psalmenoproer. Dat zou ik in een begeleidend briefje zetten. Uiteraard zou ik mijn boek voor hem signeren.

De maandag van die week gingen boek en brief de deur uit. Nu werd het spannend. Hoe zou de schrijver hierop reageren? Het was in de loop van de week gaan sneeuwen en het vroor dat het kraakte. De zaterdag van die week ging ik om kwart voor elf de deur uit. Eigenlijk zou ik al om tien uur de deur zijn uitgegaan maar ik had dat besluit wat uitgesteld. Achteraf bezien een hele goede beslissing. Ik was nog niet buiten geweest die dag en toen ik op de fiets zat, merkte ik dat het behoorlijk glad was. Behoedzaam reed ik het enigszins oplopende fietspad op in de buurt van mijn huis. Het was zo glibberig dat ik nauwelijks durfde op te kijken. Toen ik het toch een keer probeerde – je moest toch af en toe eens kijken of er geen fietsers van de andere kant aankwamen –, zag ik plotsklaps langs het zanderige talud dat langs het fietspad liep een zwarte schim met een fiets aan de hand zich naar beneden spoeden. Als dat de grote schrijver niet was. Onder aan het talud stapte hij weer op zijn fiets en weg was hij. Ik draaide me razendsnel om om hem achterna te gaan. Dan ook maar van die helling af. Daar was het in ieder geval niet glad. Toen ik de hoek om kwam, zag ik dat hij zijn fiets al tegen de muur had gezet. Vervolgens haalde hij een dikke envelop uit zijn jas, vast met de bedoeling die in mijn brievenbus te doen. Maar zover kwam het niet. 'Meneer... uh... Maarten 't Hart,' riep ik uit de verte. Ja, hoe spreek je een schrijver aan? Zoals ie op zijn boeken vermeld staat? Niet veel later schudden wij elkaar vriendelijk de hand en overhandigde hij mij de envelop. Ik vroeg nog beleefd of hij het niet brutaal had gevonden, zo'n brief. Nee hoor, helemaal niet, het was juist een goed idee om het boek te ruilen. Dat stond ook in de begeleidende brief die bij het boek zat. Het boek waar ik al die tijd naar op zoek geweest was. Gesigneerd en wel. Het bijzondere was natuurlijk ook dat dit boek niet uit de winkel kwam maar uit het huis van Maarten 't Hart, die het helemaal was komen brengen, met dit weer, en dan kwam daar vooral nog bij die gelukkige samenloop van omstandigheden. Dit moest wel een grote dag zijn. We praatten nog wat, maar toen moest de schrijver er weer snel vandoor, op weg naar de zaterdagmarkt, in de stad.

Le chant des Sardinières – Wat ik mis (9)

Ik heb er eens kort wat van gehoord, van hoe ze zongen, de Sardinières. In Bretagne. Waar had ik dat eerder gehoord? Toen ik goed luisterde, wist ik het weer. Het kwam uit de haringschuren, als je door de Tramstraat liep. Van de boetzolders. Psalmen en gezangen. Gedragen. Met lange uithalen. Slepend. Wat voor vis je daarbij ving, gaf niet.

Wat ik hoorde staat op een cd die bij het filmpje hierboven hoort, van de met de in 2007 met de Prix Charles Cros bekroonde voorstelling van Marie-Aline Lagadic en Klervi Rivière.

We missen haar nu al

H.M. de Koningin, februari 2008 – RVD/Royal Images, foto: Frank van Beek

De foto is te downloaden via de site van het Koninklijk Huis.

Lekker actief

Zorro is weer lekker bezig... met z'n activity board.

Op reis door Italië met Hella Haasse

Ik heb niet veel van Hella Haasse in huis. Een gratis boekenweekgeschenk, Transit, en sinds kort het boekje Klein reismozaïek. Ik kon het niet laten liggen voor die vijf euro. Waarschijnlijk lag het in de boekwinkel ter promotie van een reeks grotere en dikkere boeken van de schrijfster.
Natuurlijk heb ik, net als iedereen, ook Oeroeg gelezen. Ook een boekenweekgeschenk trouwens, uit 1948. Maar daar bleef het bij. Die dikkere, historische romans trekken me niet. In Transit heb ik nog wel een handtekening van de 'grande dame van de Nederlandse literatuur', met de altijd milde glimlach. Iedereen uit de lange rij wachtenden in en buiten de boekwinkel werd hartelijk door haar begroet. Dat was in 1994. Toen was zij al 76 jaar, ze zou 93 worden.

Klein reismozaïek gaat over een reis door Italië. De eerste druk, vermeldt het colofon, is uit 1951, maar dat moet een vergissing zijn, want op de eerste bladzijde van het boek vertelt de schrijfster dat zij en haar man de tocht in de zomer van 1952 maakten. De tweede druk verscheen eind 2012. Was er al die tijd geen belangstelling voor deze jonge Haasse. Waarschijnlijk lag het gewoon ergens op een plank, nooit meer aan gedacht het nog eens uit te geven. Een beetje apart, bijzonder boekje wel. Alles van Italië komt wel zo'n beetje langs. Wat dat betreft is de titel goed gekozen. Steden en stadjes: Rome, Florence, Siena, Venetië, Tivoli, het platteland daartussen. Toscane. De Ligurische kust, van Sestri Levante tot Savona, zoals Haasse die zo prachtig beschrijft: '[...] bocht na bocht opdoemend uit de azuren verte. De zee, in de baaien doorschijnend als aquamarijn, bespoelt de met pijnbomen begroeide rotsen, smalle kiezelstranden en havens van kleine vissersplaatsen, hier met witte schuimtongen van een sterke branding, daar met kalm voortstuwende golfjes, klaar water, ternauwernood gerimpeld, zoals dat waaruit Botticelli's Venus geboren wordt.' (p. 84-85) Tussendoor schrijft ze over bekende en minder bekende Italianen van lang geleden: Bernardo Occhino, Leonardo da Vinci, Machiavelli, Dante.

Klein reismozaïek is ook het verhaal van jonge mensen die door Italië trekken en nog niet zoveel te besteden hebben: '[...] en bij het hek van het park [van de Villa d'Este in de stad Tivoli] [...] bleek de toegangsprijs het vijfvoudige van wat de Guide Bleu vermeldde, een voor onze beurs onverantwoorde uitgave. Wij deden dus als de Tiburtijnen (Tivoli komt van Tibur, een oud Sabijns woord voor Heuvelstad) en zochten ons heil onder de bomen langs de piazza, bij een glas ghiacciata con caffè, een drank waaraan wij langzamerhand verslaafd beginnen te raken.' (p. 17) En even daarvoor is het: 'Links en rechts van de Via Tuscolana, aan de rand van Rome, hooggelegen op door grof stenen muurwerk geschraagde heuveltjes, als een paar bastions, twee eethuizen. Door schade en schande wijs geworden, kiezen wij dat met het meest bescheiden uiterlijk. Ruwe houten tafels en banken onder een eenvoudige pergola, verlicht door een half dozijn naakte elektrische peren aan een snoer.' (p. 13) Met vervolgens, door de ogen van een andere jonge vrouw op het terras de beschrijving van het minder bescheiden eethuis: 'Vanachter een scherm van donkere krulharen gluurt zij af en toe naar ons, wantrouwend en nieuwsgierig, maar liever zoekt haar blik het terras van het andere eethuis aan de overkant van de Via Tuscolana, waar een gezelschap in avondkleding heeft plaatsgenomen achter de witgeschilderde balustrade, waar bij tangomuziek en het schijnsel van lampions een met schotels en koelemmers beladen dientafel wordt aangereden.' (p. 15) Zo zijn we allemaal jong geweest. Haasse was 34 jaar toen het boekje verscheen.

 

Hella S. Haasse, rond 1951.

Een boekje zo helder en transparant, en van een onbevangenheid van naar de dingen kijken zoals we dat alleen van haar gewend zijn. De blik waarmee Rome beschreven wordt, en de kritische kijk op de musea van het Vaticaan: 'Hoe onoverzichtelijk en zinneloos is eigenlijk een dergelijke opeenstapeling van honderden en nog eens honderden beeldhouwwerken, schilderijen, vazen, munten, manuscripten, gobelins. Een gigantisch pakhuis met monsters van alle grote cultuurtijdperken die de wereld gekend heeft. Bij die veelheid gaat de bekoring van ieder kunstwerk op zichzelf verloren.' (p. 30)

Ook al ben je er nog nooit geweest, je waant je met dit boekje helemaal in Italië, het Italië van de jaren vijftig, dat wel.

Mamaloe

Toen ik jaren geleden ziek op bed lag, kreeg ik deze kaart. Ze heeft een ereplaats in m'n boekenkast.

In de uitzending

Gisteren waren Jaap en ik te gast bij Dick en Carolien, in de uitzending van Melange Locale, het gezellige koffietafelprogramma van RTV Katwijk.

Voor we naar de studio gebracht werden, moesten we nog even wachten in de kantine. De studio is over de 'brug' over het dak van de Digros ergens boven de versafdeling. De tocht over het dak is al een belevenis op zich. Vooral als het stormt en waait, of zoals gisteren, toen het donker was en regende. Niet uitglijden over de planken!

In de derde week van deze maand is de uitzending op tv te zien, een maand daarna onder 'uitzending gemist' op de site van de omroep.

Erepenning

En het jaar is nog maar pas begonnen...

Gisteren uit handen van de burgemeester de erepenning van de gemeente Katwijk ontvangen. En ik heb het allemaal niet doorgehad, wat er achter m'n rug om bekokstoofd werd. Een échte verrassing!

Gelukkig Nieuwjaar!