We missen haar nu al

H.M. de Koningin, februari 2008 – RVD/Royal Images, foto: Frank van Beek

De foto is te downloaden via de site van het Koninklijk Huis.

Lekker actief

Zorro is weer lekker bezig... met z'n activity board.

Op reis door Italië met Hella Haasse

Ik heb niet veel van Hella Haasse in huis. Een gratis boekenweekgeschenk, Transit, en sinds kort het boekje Klein reismozaïek. Ik kon het niet laten liggen voor die vijf euro. Waarschijnlijk lag het in de boekwinkel ter promotie van een reeks grotere en dikkere boeken van de schrijfster.
Natuurlijk heb ik, net als iedereen, ook Oeroeg gelezen. Ook een boekenweekgeschenk trouwens, uit 1948. Maar daar bleef het bij. Die dikkere, historische romans trekken me niet. In Transit heb ik nog wel een handtekening van de 'grande dame van de Nederlandse literatuur', met de altijd milde glimlach. Iedereen uit de lange rij wachtenden in en buiten de boekwinkel werd hartelijk door haar begroet. Dat was in 1994. Toen was zij al 76 jaar, ze zou 93 worden.

Klein reismozaïek gaat over een reis door Italië. De eerste druk, vermeldt het colofon, is uit 1951, maar dat moet een vergissing zijn, want op de eerste bladzijde van het boek vertelt de schrijfster dat zij en haar man de tocht in de zomer van 1952 maakten. De tweede druk verscheen eind 2012. Was er al die tijd geen belangstelling voor deze jonge Haasse. Waarschijnlijk lag het gewoon ergens op een plank, nooit meer aan gedacht het nog eens uit te geven. Een beetje apart, bijzonder boekje wel. Alles van Italië komt wel zo'n beetje langs. Wat dat betreft is de titel goed gekozen. Steden en stadjes: Rome, Florence, Siena, Venetië, Tivoli, het platteland daartussen. Toscane. De Ligurische kust, van Sestri Levante tot Savona, zoals Haasse die zo prachtig beschrijft: '[...] bocht na bocht opdoemend uit de azuren verte. De zee, in de baaien doorschijnend als aquamarijn, bespoelt de met pijnbomen begroeide rotsen, smalle kiezelstranden en havens van kleine vissersplaatsen, hier met witte schuimtongen van een sterke branding, daar met kalm voortstuwende golfjes, klaar water, ternauwernood gerimpeld, zoals dat waaruit Botticelli's Venus geboren wordt.' (p. 84-85) Tussendoor schrijft ze over bekende en minder bekende Italianen van lang geleden: Bernardo Occhino, Leonardo da Vinci, Machiavelli, Dante.

Klein reismozaïek is ook het verhaal van jonge mensen die door Italië trekken en nog niet zoveel te besteden hebben: '[...] en bij het hek van het park [van de Villa d'Este in de stad Tivoli] [...] bleek de toegangsprijs het vijfvoudige van wat de Guide Bleu vermeldde, een voor onze beurs onverantwoorde uitgave. Wij deden dus als de Tiburtijnen (Tivoli komt van Tibur, een oud Sabijns woord voor Heuvelstad) en zochten ons heil onder de bomen langs de piazza, bij een glas ghiacciata con caffè, een drank waaraan wij langzamerhand verslaafd beginnen te raken.' (p. 17) En even daarvoor is het: 'Links en rechts van de Via Tuscolana, aan de rand van Rome, hooggelegen op door grof stenen muurwerk geschraagde heuveltjes, als een paar bastions, twee eethuizen. Door schade en schande wijs geworden, kiezen wij dat met het meest bescheiden uiterlijk. Ruwe houten tafels en banken onder een eenvoudige pergola, verlicht door een half dozijn naakte elektrische peren aan een snoer.' (p. 13) Met vervolgens, door de ogen van een andere jonge vrouw op het terras de beschrijving van het minder bescheiden eethuis: 'Vanachter een scherm van donkere krulharen gluurt zij af en toe naar ons, wantrouwend en nieuwsgierig, maar liever zoekt haar blik het terras van het andere eethuis aan de overkant van de Via Tuscolana, waar een gezelschap in avondkleding heeft plaatsgenomen achter de witgeschilderde balustrade, waar bij tangomuziek en het schijnsel van lampions een met schotels en koelemmers beladen dientafel wordt aangereden.' (p. 15) Zo zijn we allemaal jong geweest. Haasse was 34 jaar toen het boekje verscheen.

 

Hella S. Haasse, rond 1951.

Een boekje zo helder en transparant, en van een onbevangenheid van naar de dingen kijken zoals we dat alleen van haar gewend zijn. De blik waarmee Rome beschreven wordt, en de kritische kijk op de musea van het Vaticaan: 'Hoe onoverzichtelijk en zinneloos is eigenlijk een dergelijke opeenstapeling van honderden en nog eens honderden beeldhouwwerken, schilderijen, vazen, munten, manuscripten, gobelins. Een gigantisch pakhuis met monsters van alle grote cultuurtijdperken die de wereld gekend heeft. Bij die veelheid gaat de bekoring van ieder kunstwerk op zichzelf verloren.' (p. 30)

Ook al ben je er nog nooit geweest, je waant je met dit boekje helemaal in Italië, het Italië van de jaren vijftig, dat wel.

Mamaloe

Toen ik jaren geleden ziek op bed lag, kreeg ik deze kaart. Ze heeft een ereplaats in m'n boekenkast.

In de uitzending

Gisteren waren Jaap en ik te gast bij Dick en Carolien, in de uitzending van Melange Locale, het gezellige koffietafelprogramma van RTV Katwijk.

Voor we naar de studio gebracht werden, moesten we nog even wachten in de kantine. De studio is over de 'brug' over het dak van de Digros ergens boven de versafdeling. De tocht over het dak is al een belevenis op zich. Vooral als het stormt en waait, of zoals gisteren, toen het donker was en regende. Niet uitglijden over de planken!

In de derde week van deze maand is de uitzending op tv te zien, een maand daarna onder 'uitzending gemist' op de site van de omroep.

Erepenning

En het jaar is nog maar pas begonnen...

Gisteren uit handen van de burgemeester de erepenning van de gemeente Katwijk ontvangen. En ik heb het allemaal niet doorgehad, wat er achter m'n rug om bekokstoofd werd. Een échte verrassing!

Gelukkig Nieuwjaar!

Hoogtepunt

V.l.n.r.: Chantal Keijsper, burgemeester Jos Wienen, Kees van der Plas,
bijgenaamd Kees van Dirrek de Vinke, en mijzelf. Foto: Anton Poptie.

Absoluut hoogtepunt dit jaar was natuurlijk de presentatie van Aan boord van een Katwijkse bomschuit in de achttiende eeuw. Het handschrift van schipper Leendert Buijsertszoon van der Plas, een boek waarvan ik nooit had durven dromen dat het er nog ooit zou komen. Dat het er toch kwam, was door al die mensen die riepen: Leuk! Het kan! Je kunt het! Door Korrie en Jaap, die heel hard aan het boek hebben meegeholpen, door Bert, die er mooie tekeningen voor maakte, door Evelyn en Anna en de andere mensen van uitgeverij Primavera Pers, die erin geloofden, door de mensen van het Katwijks Museum: Jan en Henk en Jan en Jaap en Jan, en van de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek: Jan en John en Ernst-Jan en Rijk en Martijn, door Hans en Kees van het Katwijks Museum, die het oude handschrift bij de bibliotheek kwamen ophalen, nog tot 26 januari in het museum te zien, door Gerard van de Visserijschool Katwijk, door Jan van het Museum Vlaardingen, door Johan van de Katholieke Universiteit Leuven, door Willem, die op de valreep nog met een waslijst aan verbeteringen kwam, door Mary en Wim, die mij altijd weer motiveerden om verder te gaan, door Dicky niet te vergeten, die de inwendige mens altijd zo goed verzorgt, door Wilma, met al haar geduld en liefde, door Chantal, die een prachtig praatje hield met een verrassend slot, door de burgemeester, Jos Wienen, die in zijn prachtige toespraak de gewone schipper-schrijver zo mooi naar voren haalde, door Kees van der Plas, alias Kees van Dirrek de Vinke, nazaat van de schipper, die zo trots was als een pauw, door Paul en Rob en Gijs en al die andere journalisten van de schrijvende pers, allemaal even enthousiast, met de fotografen Adrie en Dick en Erwin, door de mensen van de Katwijkse radio, door al mijn vrienden, kennissen en familie en al die andere mensen die ik nog vergeten ben hier te noemen.
Het boek kwam er, na al die jaren nu plotseling in nog geen jaar tijd. Er verschenen mooie foto's, maar deze heb ik nog nergens in de kranten gezien, van Anton Poptie, de man met de bretels, gallege, zeggen we in Katwijk.

Doe het niet!

Al eens op het plaatje hiernaast geklikt? Het is het beeld van de radar van al die duizenden vogels die in totale verwarring en paniek de lucht in vliegen als met oud en nieuw het vuurwerk wordt afgestoken. En niet alleen de vogels denken op dat moment dat de wereld vergaat. Ook honden en katten en al die andere huisdieren waarvan wij zo geweldig zielsveel houden, kruipen weg in een hoekje om daar totaal ontredderd voorlopig niet meer vandaan te komen. En wat te denken van die lieve pony die ze vergeten zijn binnen te halen. Of die konijnen en kippen die nog buiten in hun hok zitten. We kunnen nog wel even doorgaan met opsommen. We kunnen de enorme hoeveelheden zwaveldioxide, stikstofdioxiden, zware metalen en fijnstof noemen die we met z'n alleen inademen als het 12 uur is. Vooral de astmapatiënten hebben het dan flink benauwd. Misschien dat we voor zo'n argument wel gevoelig zijn, om het niet (meer) te doen. Geen vuurwerk afsteken dus. Het beste en mooiste voornemen dat je als mens kan nemen.

Nederland is het enige land ter wereld waar het is toegestaan om zelf vuurwerk af te steken. In al die andere landen zorgt het stadsbestuur van de hoofdstad of een andere grote stad voor een prachtig, centraal afgestoken vuurwerk waar iedereen van geniet. En heb je niet dagenlang dat domme geknal om je heen en dat gegooi van rotjes naar passanten. Daar is het gezellig op straat in de dagen voor oud en nieuw.

De ziekenhuizen draaien overuren in de nieuwjaarsnacht. Om alle gewonden op te lappen. Mensen die hun hele verdere leven gehandicapt blijven door het afsteken van één enkele vuurpijl. Hebben we al gedacht aan de kosten die dit allemaal met zich meebrengt voor de maatschappij. Ook van alle vernielingen die er worden aangericht. Domme, zinloze verwondingen en vernielingen.

Het zegt iets over Nederland dat hier niets aan gedaan wordt. Zij die boven ons gesteld zijn, blinken uit in weifelmoedigheid. Een klein lichtpuntje in deze dagen is de site vuurwerkoverlast.nl, waarop we over al het geknal onze grieven kwijt kunnen. Het is te hopen dat dit initiatief een vervolg krijgt. Er is nog een lichtpuntje, en dat is dat het lekker gaat waaien en regenen deze oud en nieuw.

We hebben gelukkig ook nog ons eigen gezonde verstand. Denk eens aan je huisdier deze dagen, die astmapatiënt in de familie of die oude oma die de straat niet meer op durft en doe het niet! Steek geen vuurwerk af!

Halleluja!

Gisteren naar de Messiah van George Friedrich Handel geweest, met het bekende 'Hallelujah'. Het mooiste is het natuurlijk als dat zomaar plotseling ergens gezongen wordt op een plek waar je het niet verwacht. Zoals deze mensen overkwam terwijl ze aan de lunch zaten in een winkelcentrum in Amerika. Het gebeurde op 13 november 2010 en het goed geregiseerde filmpje is inmiddels al meer dan 40 miljoen keer bekeken. Halleluja!

Zorro naar de dokter

De plek waar het allemaal om te doen was.

Zorro is zielig. Hij moest vandaag naar de dokter. Daar is ie eigenlijk nog nooit echt geweest, alleen toen z'n balletjes eraf moesten, maar dat zal ie allang verdrongen hebben. Het telt niet mee als ziekte of aandoening. Maar nu heeft ie eindelijk echt wat. Eens kijken, hij is ruim elfenhalf in mensenjaren. Moet je dat maal vijf doen, of maal zes? Zeven zal het niet wezen, want dat slaat op het aantal levens dat katten hebben. Laten we het voor het gemak maal vijf doen. Dan is ie toch al ouder dan ik.
Maar goed, vandaag moest ie dus naar de man met de witte jas. Hij heeft al ongeveer anderhalve maand een kale plek op z'n rechterachterpoot. Hij likt er niet aan, ik heb hem dat in ieder geval nog niet zien doen. Dan zou het een nerveuze trek van hem zijn. Die heeft ie dus niet. Het is de levenslust zelve, onze Zorro. Rennen en vliegen door het huis. De plek lijkt wel langzaam groter te worden. Ik heb het allemaal aan de dokter verteld.
Een kat naar de dierenarts brengen vergt de nodige voorbereiding. Zo heb ik vanochtend z'n reiskoffer alvast in elkaar gezet, zodat ie er af en toe al eens een kijkje in kon gaan nemen. Wat een grappig huisje, zag ik hem denken terwijl ie erin rondsnuffelde. Hij is er weer uit gegaan en er de rest van de ochtend niet meer in geweest. Er ligt een comfortabel kussentje in, dus ik zou het wel weten. Om halftwee was het zover en moest ie erin. Het ging zonder moeite.
Op reis dan maar. Omdat we veel te vroeg waren, kon ie nog lekker genieten van de avonturen in de wachtkamer. Daar stal ie wel de show, achter de tralies. 'Wat een mooie groene ogen,' zei een mevrouw op leeftijd met een snotterende grote hond met hangoren. Wel veilig achter die spijlen, want daar kwam een grote rottweiler de behandelkamer uit stappen. En naast hem in eenzelfde huisje als hij zat nog een poes. Zorro sloeg het allemaal met belangstelling gade.
Tot de deur weer openging en ie zelf geroepen werd: 'Zorro!' De man met de witte jas bleek een vrouw. Ze keek eens in zijn bek. Mooi gebit. Voelde hier en daar. 'Heeft ie altijd zo'n dikke buik?' 'Zo lang ik hem ken,' was mijn antwoord. 'Dan hoort het bij z'n bouw.' Ondertussen, ik had het niet door zo gauw, had ze een enorme kam tevoorschijn gehaald, van het formaat waar wij normaal een beetje mee tussen de plantjes van de border harken. Een kam in de vorm van een harkje. De Furminator. Een contaminatie van de Engelse woorden fur ('bont, pels, vacht') en terminator (een sciencefictionachtige benaming voor iets geweldigs dat alles kan). De Furminator werd nog een paar keer met nadruk genoemd, als betrof het een reclamespot. De vrouw in de witte jas ging er eens flink mee loos. Ik had Zorro thuis nog even met het stofkammetje gekamd om een beetje een nette indruk te maken maar wat deze mevrouw er met de Furminator allemaal nog af haalde, of beter gezegd, tussenuit haalde, want het was, zo zei ze, de ondervacht, sloeg werkelijk alles. Inmiddels lag er naast Zorro een berg haar zo groot als zijn eigen omvang. Maar wat dit nu met het probleem van zijn kale pootje te maken had, ontging me ten enenmale. 'Dan krijgt hij niet van die haarballen, waardoor hij moet overgeven,' was haar verhaal. Zorro gaf nauwelijks over. 'Heeft ie misschien daardoor zo'n dikke buik, van al dat haar dat hij opeet,' vroeg ik quasinaïef. Misschien had ik iets gemist in de almaar voortschrijdende veterinaire wetenschap. Nee, dat had er niets mee te maken. Die hele kam was natuurlijk een onderdeel van de show. Het was een mooie fooi, als ik dat apparaat na het consult zou aanschaffen. Want Zorro werd er wel heel mooi van, dat zag ik wel. Wat zou ze de volgende keer bedenken als extraatje.

Rustgevende veterinaire producten (verpakking en
folder: 'Dan kunt u het thuis nog eens rustig nalezen.').
Op de voorgrond de Furminator.

Het begon nu toch wel eens tijd worden om naar het pootje te kijken. Volgens de vrouw in de witte jas had hij zich daar toch kaal gelikt. Hij was duidelijk gestrest, dat kon je zien. (Ja, wat wil je, dacht ik, van dat hele dierenrijk in de wachtkamer.) De stress kon al ontstaan door andere katten die hij door het raam buiten zag lopen. Maar ook doordat ie te weinig te doen had. Ik kon bijvoorbeeld muziek voor hem aanzetten. Maar Zorro luisterde de hele dag al naar muziek: klassieke muziek van Classic FM. Hij moest in ieder geval wat kalmer worden. Dus daar gingen we wat aan doen en dan wilde ze hem na vier weken weer zien. Zorro kreeg om kalmer te worden in de eerste plaats voer mee, en verder moest er een stekker met een geurtje in het stopcontact, een feromoon waar mensen niet op reageren maar katten wel. Daar zou ie ook rustig van worden. En ik moest maar eens op zoek naar een zogenaamd activity board, waarbij de kat spelletjes moest doen om aan zijn eten te komen. En dan, ja, dan, zou de kale plek vanzelf genezen en als sneeuw voor de zon verdwijnen. Was dat geen mooi vooruitzicht. Ik kocht alles wat mij door de vrouw in de witte jas werd voorgeschoteld, inclusief de Furmimater à raison van 33,81 euro.

Terug van het avontuur, lekker gekamd en heerlijk rustig.

Tweede druk!

Tromgeroffel...

Chet Baker

Vroeger had ik vrienden die woonden in de Oude Braak. Dat is een steeg ongeveer tegenover GEBOUW 'T EINDE VAN DE WERELD dat staat aan het einde van de Nieuwezijds Voorburgwal voor de splitsing met het Hekelveld waarna deze wegen overgaan in de Martelaarsgracht. Het gebouw heet zo omdat daar, bij de Nieuwendijk, vroeger het land ophield en het water van het IJ begon.

Op een gegeven moment verhuisden de vrienden naar de Leidsegracht. Als ik daar heen ging, liep ik vanaf het station altijd langs de steeg waar ze eerst gewoond hadden. Op een keer was de steeg afgesloten met roodwitte linten. Op de Leidsegracht aangekomen wisten ze me te vertellen dat Chet Baker daar die ochtend uit een hotelraam was gevallen. Dat moet een raam van het Crowne Plaza geweest zijn, maar of dat toen ook al zo heette, weet ik niet. De ingang van het hotel is aan de Nieuwezijds Voorburgwal maar er zijn ook kamers die uitkijken op de steeg ernaast. Maar dat is de Nieuwezijds Armsteeg.

Altijd als ik langs Oude Braak kwam, dacht ik weer aan die roodwitte politielinten en aan de grote Amerikaanse jazztrompettist en -zanger die hier aan zijn einde gekomen was. Dat was in 1988, weet ik nu. In 1992 maakte ik er dit gedicht* over:

Ik weet nog

In de Oude Braak

Een dooie kerel

Chet Baker

Vele jaren later vertelden diezelfde vrienden mij dat Chet Baker uit een heel ander hotel gevallen was, op een hele andere plek. Dat was op de kop van de Zeedijk. Om precies te zijn uit hotel Prins Hendrik, aan de gelijknamige kade. Op tripadvisor.nl is te zien dat dat was uit kamer 210.

Een tijdlang is er tegenover het hotel een provisorisch monument geweest. Op 13 mei 1999, de elfde sterfdag van de Chet Baker werd er aan de gevel van het hotel een plaquette onthuld die het voorval memoreert.

De tekst op de plaquette luidt:

Trumpet player and singer

CHET BAKER

died here on May 13th 1988

He will live on in his music

for anyone willing

to listen and feel

Chet Baker was veel in Amsterdam, waar hij optrad in zijn vaste cafés, waaronder café De Kroeg. In de prachtige documentaire die de VPRO over de trompettist en zanger maakte, zien we een van zijn laatste optredens. Met zijn laatste interview. En met het nummer 'My funny Valentine', waarmee hij wereldberoemd werd.

De ijle stem en de lange trompettonen zijn ook te horen op de laatste cd die met de jazzmusicus werd opgenomen, met het Rundfunk Orchestra Hannover des NDR onder leiding van Dieter Glawischnig.

* Opgenomen in A linea nr. 4, p. 27.